Het begrip ‘fiscaal partnerschap’ voor de inkomstenbelasting wijzigt per 1 januari 2011. Wat houdt deze wijziging precies in?

Onder de huidige Wet inkomstenbelasting 2001 wordt een onderscheid gemaakt tussen gehuwden en geregistreerde partners enerzijds en ongehuwd samenwonenden anderzijds. Gehuwden en geregistreerde partners die niet duurzaam gescheiden leven, zijn in alle gevallen fiscale partners van elkaar. Een samenwonend stel, dat niet getrouwd is en ook geen geregistreerd partnerschap heeft, kan al dan niet kiezen voor fiscaal partnerschap. De enige voorwaarde die geldt, is dat de samenwoners gedurende minimaal zes maanden ingeschreven staan bij de gemeente op hetzelfde gezamenlijke woonadres.
­
Deze regels veranderen per 1 januari 2011. Vanaf die datum kan er door ongehuwd samenwonenden niet meer voor fiscaal partnerschap worden gekozen. Voor de volgende groepen ongehuwd samenwonenden geldt vanaf 1 januari 2011 automatisch het fiscaal partnerschap:

* samenwonenden met een notarieel samenlevingscontract; of
* samenwonenden die samen een kind hebben gekregen of waarbij de ene partner het kind van de andere partner heeft erkend; of
* samenwonenden die gezamenlijk eigenaar zijn van een eigen woning; of
* samenwonenden waarvan de partner is aangewezen als begunstigde voor een partnerpensioen.

Ook gehuwden en geregistreerde partners worden automatisch als fiscaal partner aangemerkt, op voorwaarde dat zij niet duurzaam gescheiden leven.
­
Samengevat geldt per 1 januari 2011 het volgende:
De keuzemogelijkheid voor fiscaal partnerschap vervalt per 1 januari 2010. Ongehuwd samenwonenden zonder notarieel samenlevingscontract, gezamenlijk kind, een gezamenlijke woning of een gezamenlijke pensioenregeling zijn en kunnen geen fiscale partners voor de inkomstenbelasting worden.

Partnerbegrip voor de schenk- en erfbelasting
Het bovenstaande heeft betrekking op het fiscaal partnerbegrip voor de inkomstenbelasting. Het partnerbegrip voor de erf- en schenkbelasting heeft al per 1 januari 2010 een wijziging ondergaan.
­
Gehuwden en geregistreerde partners die niet van tafel en bed gescheiden zijn, worden aangemerkt als partners. Samenwoners zijn voor de erf- en schenkbelasting fiscaal partner van elkaar als zij:

* beiden meerderjarig zijn;
* gedurende ten minste vijf jaar een gezamenlijke huishouding hebben gevoerd, of als dit minder is:
* zijn ingeschreven op hetzelfde woonadres bij de gemeentelijke basisadministratie (voor de erfbelasting minimaal zes maanden vóór het overlijden, voor de schenkbelasting minimaal twee jaar vóór de schenking); en
* gedurende een periode van zes maanden respectievelijk twee jaar een notariële samenlevingsovereenkomst hebben gesloten met daarin opgenomen een wederzijdse zorgplicht;
* geen bloedverwanten zijn in de rechte lijn, tenzij de ene bloedverwant in het jaar voor overlijden een mantelzorgcompliment heeft genoten van de andere bloedverwant.

Voor samenwoners die op 1 januari 2010 nog niet voldaan hebben aan de eis van het notariële samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht is voorzien in overgangsrecht. De eis voor een notarieel samenlevingscontract gaat voor hen pas in per 1 januari 2012. Wordt vóór 2012 een notarieel samenlevingscontract met wederzijdse zorgplicht opgesteld, dan worden de partners ongeacht de datum van passeren geacht te hebben voldaan aan de voor de erfbelasting geldende zesmaandstermijn.

Bron: Fiscaal Juridisch Adviesbureau Nationale Nederlanden